Xocalı: Unudulmaz Fəryad
Xocalı… Bu ad təkcə bir şəhərin adı deyil. Bu ad, bütöv bir millətin qəlbində açılmayan bir yara, zamanın heç bir tozunun örtə bilmədiyi bir iz, insanlığın ən qaranlıq gecələrindən birinin adıdır. Fevralın 26-sı gəldikdə, təkcə təqvimdə bir gün dəyişmir – insanların yaddaşında təzələnən bir ağrı, sönməyən bir fəryad da dirçəlir. Bu, nəinki bir şəhərin taleyi, bir xalqın yaddaşına qanla həkk olunmuş bir gerçəkdir.
Gözlərinizi yumun və təsəvvür edin… Buz kimi soyuq bir fevral gecəsi. Səmanın qaranlığı yerin üzərinə çöküb, havada ağır bir sükut var. Şaxtalı külək ümidləri dondurur, körpə nəfəsində titrəyən istilik get-gedə itir. Evlərdə yanan zəif işıqlar bir-bir sönür. İnsanlar dualarını pıçıltı ilə oxuyur, gözlərdə qorxu, qəlblərdə nigarançılıq. Birdən...
Göy üzünü yırtan gurultulu səslər… Hər tərəfdən yüksələn alovlar, gecənin qaranlığını qan rənginə boyayan atəşlər. Qaçışan insanlar, ağlayan uşaqlar, öz balalarını bağrına basıb Allahdan möcüzə uman analar… Bir anın içində sükut ölüm çığırtılarına, vahiməyə, ümidlərin puç olduğu bir qana çevrilir. Hər kəsin gözlərində eyni sual: "Bizə nə olacaq?"
O gecə Xocalının üzərinə təkcə güllələr yağmadı – qorxu, vahimə, ölüm, amansızlıq, insanlıqdan uzaq bir vəhşət də yağdı. O gecə təkcə evlər yanmadı – bütöv bir xalqın yaddaşında heç sönməyəcək bir od yandı. Xocalıda torpaq yalnız qanla sulanmadı – milyonlarla insanın ürəyində silinməz bir yara açıldı.
Bir anlıq düşünün: səmada ulduzlar belə işığını itirib, ay buludların arxasında gizlənib. Ölüm o qədər yaxındır ki, insanların nəfəsi donub. Əl-ələ tutub meşəyə qaçan ailələr, anasının əlindən möhkəm yapışan körpələr, isti evindən, sevdiklərindən bir neçə saat əvvəl ayrılmış bir uşağın artıq qarın üstündə buz kəsmiş bədəni... Gözləri açıq qalıb – sanki anasından ayrılmağına inana bilmir. Dodaqlarında sanki pıçıltı var: "Ana, məni buraxma..."
Analar gözlərinin önündə övladlarının can verdiyini görür, atalar ailələrini qorumaq üçün özlərini güllələrin qarşısına atırlar. Və Xocalı qana bələnir...
Faciə bitdikdə şəhər də bitmiş kimi görünürdü – amma əslində bitmədi. Xocalı sağ qalanların gözlərində, yaddaşlarında, ürəklərində yaşamağa davam etdi. O gecə təkcə bir şəhəri yox, bir xalqın ruhunu sınağa çəkdi.
Xocalı – bütün zamanların şahididir. O gecə dünyaya insanlığın nə qədər amansız ola biləcəyini sübut etdi. Və bu xalq hər il, hər fevral ayında həmin gecəni xatırlayır. Qəbirlər üzərinə düşən göz yaşları bir tarixi danışır – bir uşağın solmuş ümidindən, bir ananın çarəsiz yalvarışından, bir atanın sönən baxışlarından bəhs edir.
Deyirlər ki, zaman hər şeyi sağaldır. Amma Xocalı elə bir yaradır ki, nə zaman, nə illər, nə nəsillər onu sağalda bilmir. Bu yara təkcə keçmişin yaddaşı deyil, gələcəyin andıdır.
Unutmaqmı? Unutmaq mümkün deyil! Çünki Xocalını unutmaq, insanlığın ən acı, ən qorxunc halını unutmaq deməkdir. Unutmaq o günahsız körpələrin, anaların, ataların ruhuna xəyanət etməkdir.
Lakin zaman göstərdi ki, Azərbaycan xalqı nə unudur, nə də bağışlayır! Xocalının qisası alındı! Artıq o torpaqlara qalib əsgərlərimizin ayaq səsləri yayılır. Xocalı – yalnız bir faciə deyil, həm də haqqın bərqərar olduğu, ədalətin yerini tapdığı bir simvoldur.
Şəhidlərimizin ruhu şad olsun! Vətənimiz daim azad və güclü qalsın! Xocalı isə unudulmasın – çünki Xocalı, sadəcə, bir şəhər deyil… O, bir millətin qəlbində əbədi yanacaq bir alovdur!
NURAN YAQUB
Filologiya fakültəsinin Filologiya (İngilis dili və ədəbiyyatı) ixtisası üzrə II kurs tələbəsi